انحراف دادن به شک ورزی
انسان بدون "شک اخلاقی" نمی تواند زیست کند، ولی هر دستگاه اخلاقی یا هر دینی می کوشد که این شک اخلاقی را به جهتی دیگر منحرف سازد، تا خود از برخورد با آن در امان بماند، یا آن شک اخلاقی با فعالیت خود در خدمت آن اخلاق یا دین در آید. هر دستگاه اخلاقی و هر دینی می کوشد که هر فردی "در کوتاهی های خود در نرسیدن به آن ایده آل ها" شک کند، نه در آن ایده آل ها و ارزش های اخلاقی. من چون به تحقق ایده آلی موفق نمی شوم پس "من" مقصرم. به جای شک در "ضعف و نقص ایده آل ها و ارزش ها"، باید در خوست خودم، در امیال خودم، در شخصیت خودم شک کنم . ولی ما به بسیاری ایده آل ها و ارزش ها نمی رسیم چون آن ایده آل ها و ارزش ها، ضعیف و ناقص و تنگ هستند ما باید به آن ایده آل ها و ارزش ها شک بورزیم نه به خود. ولی همه ادیان و دستگاه های اخلاقی، شک ورزی هر فردی را از این جهت منحرف ساخته اند. تنها راه او این است که همیشه به خودش و ضعف و نقص خودش شک بکند. این ایده آل ها و ارزش ها همه حقیقت مطلقند و به آن ها نباید شک کرد
ما وقتی به ایده آلی و ارزشی نمی رسیم، آن ایده آل و ارزش، اشتباه و ناقص است. ما قدرت رسیدن به هر ایده آل و ارزش انسانی را داریم. شک ما به خود، سبب بدبینی به خود و تحقیر خود می گردد. ما زیاد در خود شک کرده ایم و حالا موقع آن شده است که در ایده آل ها و ارزش های ابدی خود شک کنیم. نفی یک ایده آل و یک ارزش، نفی ایده آل و ارزش به طور کلی نیست. هر ایده آل و ارزشی که خود را تنها ایده آل و ارزش منحصر به فرد شناخت، نفی خود را، نفی و نابودی ایده آل و ارزش به طور کلی تلقی می کند. انسان موقعی ایده آلی را نفی می کند که ایده آل تازه در پس پرده در حال پیدایش است. نفی هر ایده آل مقتدری، تنها با یک شک عقلی صورت نمی بندد بلکه با قدرت ایده آلی که در حال تولد است
نقد بنابر ماهیت ، عنصری ویرانگر و اوراق کننده است . هیچ نقدی موضوع نقد را بحالت اول باقی نمیگذارد ، سازندگی اگر در نقد موجود است ناشی از نتیجه ی ناخواسته ی آن وضرورتی است که با تجدید نظر در موضوع نقد صورت تحقق میپذیرد. وگرنه هیچ نقدی بنابر نتیجه ی خواسته ی خود نمیتواند سازنده باشد . همدلی و همدردی و بازیگری که ماکس و وبر از آن سخن گفته اند مربوط به مقام "گردآوری" و فهم مسئله است و الا به تعبیر پوپر ، در "مقام داوری" یک نظریه باید بیرحمانه نقد شود ! . بنابراین با وضع کلماتی چون همدلی و سازنده نباید نقد را عقیم نهاد و عنصر سلبی و نفی که همه ی هنر نقد بدان قائم است از آن ستانده شود ...!!!